Między polityką a językiem. Polityki językowe w świecie hiszpańsko- i portugalskojęzycznym

Niniejsza monografia stanowi próbę krytycznej analizy polityk językowych w wybranych krajach hiszpańsko- i portugalskojęzycznych z uwzględnieniem odgórnych działań państwa (top-down) oraz inicjatyw oddolnych (bottom-up). Pojęcie polityki językowej rozumiemy szeroko – jako formalne i nieformalne decyzje oraz praktyki wpływające na status, użycie i nauczanie języków. W centrum refleksji znajduje się język jako narzędzie kształtowania życia społecznego, ale również oporu i renegocjacji tożsamości. Stawiane są pytania o czynniki oddziałujące na polityki językowe oraz wyzwania stojące przed państwami, regionami i społecznościami.

Tom przygotowany przez badaczy z polskich i zagranicznych ośrodków, reprezentujących różne dyscypliny nauk humanistycznych i społecznych, stanowi refleksję nad rolą i wpływem polityk językowych w rozmaitych kontekstach, ukazując szerokie spektrum zagadnień. Autorzy odwołują się do takich pojęć jak polityka językowa, planowanie językowe, ideologie językowe, prawa językowe czy rewitalizacja języka, czerpiąc z dorobku badaczy prezentujących zróżnicowane ujęcia teoretyczne tych kwestii.

„Autorzy i autorki podjęli się analizy aktualnego i ważnego społecznie zagadnienia, jakim są polityki językowe w krajach hiszpańsko- i portugalskojęzycznych. Wielowymiarowe podejście nadaje monografii wyjątkowy charakter i czyni ją cennym źródłem wiedzy w tej dziedzinie. Publikacja wnosi istotny wkład w badania nad polityką językową w kontekście kulturowo i językowo zróżnicowanych społeczeństw Półwyspu Iberyjskiego oraz wybranych krajów i regionów Ameryki Łacińskiej, Afryki i Azji. Lektura tej interesującej książki umożliwia zrozumienie złożonego charakteru procesów, które stoją za kształtowaniem tożsamości językowej i społecznej, a także relacji z władzą w aspekcie językowym. Praca łączy analizy językoznawcze z elementami historycznymi, kulturowymi i społecznymi oraz bieżącymi działaniami podejmowanymi w każdym kraju, przedstawiając różnorodny, ale zarazem spójny obraz zmian i ewolucji. Pojawiające się w poszczególnych rozdziałach pytania dotyczące czynników wpływających na formowanie polityk językowych oraz wyzwań, z jakimi mierzą się państwa, regiony i społeczności, są niezwykle aktualne i otwierają drogę do dalszych badań i dyskusji w kontekście globalizacji oraz nasilających się procesów migracyjnych i wielojęzyczności. Jednocześnie ukazują zagrożenia i problemy, jakie napotykają jednostki i instytucje, które próbują chronić języki znajdujące się w trudnej sytuacji i którym grozi wyginięcie”.

Z recenzji dr hab. Edyty Jabłonki, prof. UMCS

„Książka z pewnością odpowiada na potrzeby polskojęzycznego odbiorcy, który do tej pory nie miał możliwości zaznajomienia się z tak interesującym oraz wielowymiarowym studium dotyczącym polityk językowych krajów hiszpańsko- i portugalskojęzycznych. Bez wątpienia spełnia ona zamierzenia sformułowane we wstępie omawianej publikacji. Autorzy tekstów zadbali o to, aby czytelnicy otrzymali możliwie najszerszą wiedzę z zakresu polityk językowych tych krajów w ujęciu historycznym, ale przede wszystkim skupili się na przedstawieniu aktualnego stanu rzeczy. W tym celu opierali się między innymi na źródłach obowiązujących norm prawnych poszczególnych państw. Ta ciekawa, wieloaspektowa i rzetelna pozycja dotyka licznych problemów związanych z użyciem rozmaitych systemów językowych zarówno na Półwyspie Iberyjskim, jak i w byłych koloniach Hiszpanii i Portugalii”.

Z recenzji dr. hab. Piotra Sorbeta

Anna Kaganiec-Kamieńska – anglistka i iberystka (UŚ), doktor nauk społecznych w zakresie socjologii (UJ). Adiunkt w Instytucie Amerykanistyki i Studiów Polonijnych UJ. Jej główne zainteresowania badawcze skupiają się na relacji między językiem a tożsamością, politykach językowych, ideologiach językowych oraz postawach wobec języka głównie w Portoryko, ale również innych krajach Ameryki Łacińskiej i w USA.

Bartosz Dondelewski – absolwent filologii hiszpańskiej UJ i Katedry UNESCO do Badań nad Przekładem i Komunikacją Międzykulturową UJ. Adiunkt w Zakładzie Filologii Portugalskiej IFR UJ. Jego zainteresowania naukowe koncentrują się na socjolingwistyce i dialektologii Półwyspu Iberyjskiego. Ciekawią go szczególnie języki mniejszościowe oraz dynamiki ideologiczne i tożsamościowe obecne w społecznościach, które się nimi posługują. Sekretarz redakcji czasopisma naukowego „Studia Iberica”. Jest członkiem Asociación Internacional de Estudos Galegos oraz pracuje w grupie badawczej Otra Iberia (UW), zajmującej się językami, literaturami i kulturami minoryzowanymi Półwyspu Iberyjskiego.

Ewa Stala– absolwentka filologii hiszpańskiej UJ, profesor uczelni, pracuje w Zakładzie Filologii Hiszpańskiej UJ. Obszarem jej zainteresowań jest głównie językoznawstwo hiszpańskie (historia języka hiszpańskiego, leksykografia hiszpańska, leksykologia starohiszpańska), ale także kultura Ameryki Południowej i południowoamerykańska odmiana języka hiszpańskiego. Autorka czterech monografii i blisko 50 artykułów na te tematy. Redaktorka naczelna czasopisma naukowego „Studia Iberica”.