30 srebrnikow

Ksiazka 30 srebrnikow jest obszernym studium zjawiska donosu. Autor przeprowadza porownawcza analize instytucji wspierajacych donosicielstwo w dwoch systemach totalitarnych: w Trzeciej Rzeszy i w Zwiazku Radzieckim oraz w krajach radzieckiej strefy wplywow. Szczegolnie obfite i dobrze przeanalizowane sa przyklady z Polski - w polskim wydaniu potraktowane szerzej niz w wydaniu niemieckim. Autor docieka istotnych motywacji oraz kulturowych i spolecznych przeslanek donosicielstwa. Analizuje zwiazki pomiedzy wspolczesna scena publiczna z dominujacymi na niej mediami a nowymi formami donosu; rozwaza wreszcie zwiazki pomiedzy instytucja donosu a mediami i kultura masowa. Kolejne uwagi dotycza polityki sterowania donosami: Zbieranie wszystkich mozliwych informacji - wlacznie z plotka i pogloska itd.- stwarza efekt wszechwiedzy sluzb. Mowi o ukrytych forma donosu - w literaturze, nauce. Zjawisko donosu wiaze z wladza slowa pisanego. Omawia formy donoszenia (donos anonimowy, pogloska, recenzja), oraz pojecia szpiega i kolaboranta. Przywoluje znane koncepcje M. Foucault o totalnym obserwowaniu i kontrolowaniu jako cechach spoleczenstwa nowozytnego i nowozytnych systemow wladzy. Sauerland zarysowuje tez niedluga stosunkowo historie poszanowania sfery prywatnosci, ktora donos zawsze narusza. Ksiazke konczy ciekawe nawiazanie do biblijnej historii Judasza (jego samobojstwa), ktora wiaze sie z ogolny problemem osadzenia i zadoscuczynienia za donosicielstwo w licznych formach, jakie wyksztalcily czasy totalitaryzmu. Rozliczanie donosicieli uwaza Sauerland za rzecz wazna i formuluje bardzo interesujaca krytyke polityki, jakiej w tej kwestii bronil Adam Michnik - wybaczenie, ktorego domaga sie Michnik, jest godnym propagowania aktem indywidualnym, lecz ujawnienie prawdy i ukaranie jest waznym i koniecznym aktem spolecznym, bez ktorego nie ma praworzadnej demokracji. Autor wprowadza szereg pozytecznych rozroznien i definicji. Wnioski z porownania zjawisk donoszenie w dwoch systemach totalitarnych sa przekonujace, a ogolno-filozoficzne uwagi wiazace donosicielstwo z uniwersalnymi aspektami ludzkiej kondycji sa trafne i oryginalne. To wielki krok naprzod w refleksji nad bolesnymi problemami moralno-historycznymi wspolczesnosci. Ksiazka powinna sie w Polsce ukazac przed laty. Jej publikacja bedzie prawdziwym wydarzeniem wydawniczym w naszym kraju, w ktorym temat donosu jest nadal aktualny i pozostaje wciaz otwarta sprawa zarowno nauki, jak spolecznego sumienia. Ze wzgledu na walory poznawcze i wychowawcze winna byc lektura obowiazkowa na wydzialach historii, politologii, socjologii, antropologii, filozofii, germanistyki, rusycystyki i in. Atrakcyjna bedzie takze dla bardzo szerokiego grona czytelnikow. Dla mlodego pokolenia powinna byc wrecz lektura obowiazkowa - tylko ciagle przypominanie o chorobie donosicielstwa w sluzbie rezimom moze chronic przed jej nawrotami.